Nhớ đêm giao thừa đầu tiên ở Tây Nguyên: hàng xóm bồng bế nhau đi tá túc

Từ thập niên 1960, Nhà nước triển khai xây dựng các vùng kinh tế mới, trước hết ở khu vực Tây Bắc. Sau năm 1975, phong trào này được mở rộng tại nhiều vùng trên cả nước, trong đó có Tây Nguyên và một số khu vực ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Khoảng đầu thập niên 1990, đặc biệt sau năm 1991, hoạt động di dân theo diện kinh tế mới dần khép lại, nhường chỗ cho các chính sách sắp xếp dân cư và phát triển vùng theo hướng linh hoạt hơn.

Chính quyền tổ chức phương tiện đưa dân đến nơi ở mới: phát quang, giải phóng mặt bằng, san đường, rồi cày, bừa, chuẩn bị hạ tầng để bà con an cư lập nghiệp.

Các gia đình đi tàu hỏa vào Nha Trang, từ đây, họ lại tiếp tục đi ô tô lên Lâm Đồng. 

Đến nơi, mỗi nhân khẩu sẽ được nông trường cấp gạo ăn trong 6 tháng, được cấp giống cây, phân lân, phân đạm… phục vụ cho việc trồng dâu, nuôi tằm để cung cấp nguyên liệu cho Liên hiệp dâu tằm tơ Việt Nam đóng tại thị xã Bảo Lộc khi đó. 

Gia đình tôi đến vùng kinh tế mới Di Linh vào giữa mùa khô năm 1991. Lúc đó, rừng vẫn còn nhiều, đỉnh núi Xà Nùng lúc mờ, lúc tỏ trong mây mù. Đâu đâu cũng thấy một màu rừng cô tịch và gió ầm ào với ngăn ngắt trời xanh. 

Nơi đây mang những địa danh mà chỉ nghe tên thôi đã gợi cảm giác sơn cùng thủy tận: dốc Độc, ngã ba Mắm Ruốc, đồi Ma, đồi Mít, dốc Mẹ Ơi… Từ nơi ở ra chợ Lộc An gần nhất cũng phải đi quãng đường khoảng 13km, dốc núi chập trùng.

Chợ xa, phương tiện lại không có, nên ngày ngày bọn trẻ rủ nhau xuống sườn đồi, men theo khe suối chặt củi, hái rau tàu bay, hái đọt sắn của đồng bào làm bữa. Hôm nào có người đi chợ, thì người ít, người nhiều cũng gửi tiền nhờ mua giúp những đồ dùng thiết yếu.

Nhà nhà đổi công cho nhau cắt cỏ tranh, cưa gỗ trên núi Xà Nùng, chặt le (giống cây tre nhưng nhỏ và thấp hơn tre) dưới bờ suối về dựng nhà an cư, kiến nghiệp. 

Gần tết Nguyên đán, người lớn chia nhau vào sóc của đồng bào người K’Ho mua bán, đổi chác thực phẩm để ăn Tết. Nhà nào cũng dựng ban thờ, đổ đầy gạo vào bát ăn cơm làm bát nhang cúng kiếng ông bà.      

Xóm tôi mua chung con lợn hơn chục ký, ngả thịt chia nhau từ chiều 29, đến tối tất niên là bữa thịt cuối cùng của… mùa xuân.

Đêm giao thừa, không ai bảo ai, nhà nào cũng đốt đống lửa to ở đầu hồi, rồi mọi người sưởi lửa, rưng rưng ngóng về quê hương nơi miền Bắc. 

Nhà anh hàng xóm đốt đống lửa sáng rực, người lớn quay vào nhà thắp hương thút thít. Mấy đứa trẻ bên ngoài nghịch ngợm để lửa bén, làm căn nhà tranh một gian, hai chái bốc cháy đùng đùng, may không ai bị làm sao. Những thứ còn lại tất cả ra tro, mọi người lếch thếch kéo nhau đi tá túc bà con khi vừa sang năm mới.

Thời gian và sự cần cù đã làm cho cuộc sống tốt dần lên, những mùa Tết sau này, mọi thứ dần sung túc hơn.

Bà con nơi đây giờ đều khá giả, hầu hết đã mua xe ô tô, máy cày để phục vụ đời sống, con cái phần lớn đều đi học đại học dưới TPHCM. Mấy đứa nghịch lửa làm cháy nhà đêm giao thừa năm nào nay cũng đã trưởng thành, yên ấm cả.

Tây Nguyên hồn hậu và gian khó đã cho tôi bao ký ức để trưởng thành, để biết trân quý mọi thứ trên cuộc đời này, để háo hức khi thấy én lượn trên đầu hay khi bằng lăng nảy trồi, đâm lộc.