Cạnh tranh nghìn tỷ USD của các ông lớn sừng sỏ: Định hình cán cân quyền lực thế giới

Sau cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung ngày 14-15/5, thị trường tài chính toàn cầu vẫn trong xu hướng thận trọng. Trong lĩnh vực công nghệ cao, các ông lớn công nghệ từ Washington và Bắc Kinh đang sở hữu những ưu thế cạnh tranh được xem là quyết định tương lai kinh tế và sức mạnh quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.

Cổ phiếu công nghệ Mỹ chao đảo

Cổ phiếu Nvidia biến động rất mạnh trong những phiên gần đây. Từ mức khoảng 215 USD/cp hôm 12/5, mã này tăng vọt lên gần 236 USD/cp ngày 14/5 sau khi xuất hiện thông tin CEO Jensen Huang bất ngờ được Tổng thống Donald Trump mời tham gia chuyến công du Bắc Kinh phục vụ cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung.

Sự xuất hiện của người đứng đầu Nvidia từng làm dấy lên kỳ vọng rằng tập đoàn chip AI số một thế giới sẽ đạt bước tiến mới trong việc nối lại hoạt động bán chip AI cao cấp cho Trung Quốc, thị trường vốn đóng vai trò rất quan trọng với các hãng công nghệ Mỹ.

Tuy nhiên, ngày 15/5, cổ phiếu Nvidia bất ngờ lao dốc từ 236 USD xuống khoảng 225 USD/cp. Tới cuối phiên 18/5 trên thị trường Mỹ, mã này tiếp tục giảm còn khoảng 219 USD/cp.

Không chỉ Nvidia, chỉ số công nghệ Nasdaq cũng giảm mạnh. Từ mức trên 29.622 điểm hôm 15/5, Nasdaq có lúc rơi xuống gần 28.745 điểm trong phiên giao dịch đêm qua.

Giới đầu tư dường như thận trọng khi chưa xuất hiện nhiều tín hiệu đột phá như kỳ vọng. 

Theo báo chí Mỹ, Tổng thống Donald Trump hôm 15/5 xác nhận Trung Quốc chưa duyệt cho doanh nghiệp trong nước mua chip AI H200 của Nvidia. Ông Trump cho biết Bắc Kinh muốn “tự phát triển công nghệ riêng” và ưu tiên tự chủ công nghệ.

Trước đó Washington đã cho phép một số công ty Trung Quốc như Alibaba, Tencent hay ByteDance mua H200 trong điều kiện đặc biệt. Dù vậy, nhiều tháng qua gần như chưa có thông tin nào về việc có các lô hàng lớn được giao.

Một số quan chức Mỹ cũng cho biết Trung Quốc chưa mở cửa các thương vụ nhập khẩu chip AI cao cấp nhằm tạo không gian cho ngành bán dẫn nội địa phát triển.

Áp lực chốt lời sau giai đoạn tăng nóng của nhóm cổ phiếu AI có thể là nguyên nhân ngắn hạn khiến thị trường điều chỉnh. Nhưng sâu xa hơn, giới đầu tư bắt đầu nhìn thấy sự cạnh tranh phát triển công nghệ sẽ kéo dài và ngày càng khó đoán.

Cuộc đua trên thị trường nghìn tỷ USD

Đằng sau những biến động trên phố Wall là cuộc cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực được xem là “dầu mỏ mới” của thời đại số: chip AI hiệu suất cao.

Thị trường chip toàn cầu hiện có quy mô khoảng 1.000 tỷ USD và được dự báo còn tăng rất mạnh trong những năm tới nhờ làn sóng AI. Riêng phân khúc chip hiệu suất cao phục vụ AI, trung tâm dữ liệu và siêu máy tính đã đạt quy mô vài trăm tỷ USD.

Trong nhiều năm, Nvidia gần như giữ vị thế dẫn đầu trên thị trường chip AI nhờ các dòng GPU hiệu năng cao cùng hệ sinh thái phần mềm CUDA. Dòng chip H200 được xem là một trong những sản phẩm chiến lược của hãng, với năng lực xử lý vượt trội so với H20 - dòng chip từng được xuất khẩu sang một số thị trường trước đó.

Tuy nhiên, các dòng chip AI hiệu năng cao như H200 cũng đang thu hút nhiều sự chú ý trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gia tăng.

Giới chức Mỹ lo ngại các dòng chip AI hiệu năng cao có thể được ứng dụng trong những lĩnh vực chiến lược, từ đó tác động tới cán cân công nghệ toàn cầu.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đẩy mạnh chiến lược phát triển ngành bán dẫn trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Bắc Kinh khuyến khích doanh nghiệp sử dụng các dòng chip nội địa do những công ty như Huawei hay Cambricon Technologies phát triển.

Ngay trước hội nghị Mỹ - Trung, công ty AI DeepSeek cho biết mô hình AI mới của họ đã được tối ưu hóa để vận hành trên chip Huawei, cho thấy hệ sinh thái AI nội địa của Trung Quốc đang có những bước tiến đáng chú ý.

Về phía Mỹ, nhiều quan chức nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì lợi thế đổi mới công nghệ và năng lực cạnh tranh trong các lĩnh vực then chốt như AI và bán dẫn.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng chip AI nội địa của Trung Quốc hiện vẫn cần thêm thời gian để thu hẹp khoảng cách với những sản phẩm hàng đầu của Nvidia, đặc biệt trong các tác vụ huấn luyện mô hình AI quy mô lớn.

Điều này cho thấy Trung Quốc đang đồng thời theo đuổi hai mục tiêu: đáp ứng nhu cầu công nghệ trong ngắn hạn và từng bước xây dựng năng lực tự chủ bán dẫn trong dài hạn.

CEO Jensen Huang vẫn tỏ ra lạc quan khi cho rằng “theo thời gian, thị trường Trung Quốc sẽ mở cửa”. Nhưng thực tế cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung đang vượt xa câu chuyện thương mại thông thường.

Đó có lẽ là cuộc cạnh tranh về AI, bán dẫn, hạ tầng công nghệ lõi và tương lai kinh tế toàn cầu. Một cuộc cạnh tranh có quy mô nghìn tỷ USD, có thể định hình cán cân quyền lực thế giới trong nhiều thập kỷ tới.