Giá vàng tăng mạnh, sàn giao dịch vàng được kỳ vọng hạ nhiệt đầu cơ

Lý do giá vàng tăng mạnh

Chia sẻ với PV VietNamNet, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) cho hay, ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026, thị trường vàng ghi nhận diễn biến tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu. Giá vàng thế giới vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce, trong khi giá vàng miếng và vàng SJC trong nước tăng hàng chục triệu đồng mỗi lượng. Diễn biến này phản ánh sự cộng hưởng của nhiều yếu tố kinh tế, tài chính và địa chính trị, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp cận thị trường một cách tỉnh táo, dài hạn và có kỷ luật.

Ông Huy cho rằng, một trong những động lực quan trọng thúc đẩy giá vàng tăng là xu hướng gia tăng mua vào của nhiều ngân hàng trung ương lớn. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, việc đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào một số đồng tiền chủ chốt đã khiến vàng tiếp tục được ưu tiên như một tài sản an toàn mang tính chiến lược. Xu hướng này tạo ra lực cầu ổn định và mang tính dài hạn đối với thị trường vàng thế giới.

Bên cạnh đó, môi trường địa chính trị toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố nhạy cảm. Những căng thẳng chính trị - chiến lược tại một số khu vực, từ cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc, các diễn biến liên quan đến khu vực Bắc Cực và đảo Greenland, đến những điểm nóng như Trung Đông, đã góp phần gia tăng nhu cầu phòng ngừa rủi ro của giới đầu tư toàn cầu. Trong bối cảnh đó, vàng tiếp tục phát huy vai trò là tài sản trú ẩn, đặc biệt khi tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn trước các biến động khó lường.

Về mặt chính sách tiền tệ, dù lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn đã có dấu hiệu hạ nhiệt so với giai đoạn trước, nhưng quá trình điều chỉnh vẫn diễn ra chậm và không đồng đều. Các ngân hàng trung ương lớn duy trì lập trường thận trọng, khiến mặt bằng lãi suất thực chưa tạo ra sức hấp dẫn đủ mạnh đối với các tài sản rủi ro. Điều này tiếp tục củng cố vai trò của vàng như một kênh bảo toàn giá trị trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm và rủi ro đan xen.

Đối với thị trường trong nước, theo ông Huy, giá vàng tăng mạnh ngoài việc phản ánh xu hướng thế giới còn chịu tác động từ những đặc thù riêng. 

“Thị trường vàng Việt Nam có quy mô không lớn, nhưng tâm lý kỳ vọng đóng vai trò đáng kể. Khi các kênh đầu tư khác còn nhiều biến động và triển vọng chưa thật sự rõ nét, vàng thường được người dân lựa chọn như một tài sản tích trữ an toàn. Trong khi đó, cơ chế cung ứng vàng vật chất được quản lý chặt chẽ khiến thị trường phản ứng chậm hơn trước các cú sốc cung - cầu, qua đó làm gia tăng biên độ biến động giá trong ngắn hạn”, ông Huy nhấn mạnh.

Vị chuyên gia nhận định, thời gian tới, giá vàng thế giới nhiều khả năng vẫn duy trì ở mặt bằng cao, song diễn biến sẽ đan xen giữa các nhịp tăng - điều chỉnh, phụ thuộc lớn vào triển vọng tăng trưởng kinh tế, chính sách tiền tệ và diễn biến địa chính trị toàn cầu. 

Đối với thị trường trong nước, giá vàng sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng kép từ xu hướng thế giới và các giải pháp điều hành trong nước.

Sàn giao dịch vàng sẽ giảm dần tính đầu cơ

Trong bối cảnh giá vàng đang “nóng”, tại phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô sáng 26/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chỉ đạo trong tháng 2 phải khẩn trương đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng.

Ông Nguyễn Quang Huy đánh giá, khi sàn giao dịch vàng đi vào hoạt động, thị trường sẽ có thêm một cơ chế hình thành giá tập trung và minh bạch hơn, giúp phản ánh sát hơn quan hệ cung - cầu thực tế. Đây là cơ sở để hạn chế các biến động mang tính tâm lý, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi và điều hành thị trường hiệu quả hơn.

Cùng chung nhận định, TS Lê Bá Chí Nhân - chuyên gia kinh tế cho rằng, việc đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành trong tháng 2/2026 sẽ tạo ra những tác động quan trọng với thị trường vàng trong nước, cả trước mắt lẫn dài hạn.

Thứ nhất, sàn giao dịch vàng sẽ góp phần tăng tính minh bạch và chuẩn hóa thị trường. Hiện nay, thị trường vàng Việt Nam vẫn mang nặng tính phân mảnh, giao dịch chủ yếu thông qua các doanh nghiệp kinh doanh vàng vật chất, giá cả chịu ảnh hưởng lớn bởi tâm lý đầu cơ và chênh lệch cung - cầu cục bộ. Khi có sàn giao dịch tập trung, giá vàng sẽ được hình thành công khai, theo thời gian thực, dựa trên quan hệ cung - cầu rõ ràng hơn, qua đó hạn chế tình trạng “làm giá”, “thổi” giá và các cơn sốt ảo.

Thứ hai, sàn giao dịch vàng sẽ giúp thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới, đặc biệt là đối với vàng miếng SJC. Một trong những bất cập lớn thời gian qua là giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới hàng chục triệu đồng mỗi lượng, gây méo mó thị trường và làm gia tăng rủi ro cho người dân. Khi giao dịch được tập trung, liên thông tốt hơn với thị trường quốc tế, chênh lệch này sẽ dần được điều chỉnh về mức hợp lý hơn.

Thứ ba, việc vận hành sàn vàng sẽ tạo thêm công cụ điều tiết cho Nhà nước. Thông qua cơ chế giám sát giao dịch, cơ quan quản lý có thể nắm bắt sát diễn biến thị trường, từ đó chủ động hơn trong điều hành chính sách tiền tệ, ngoại hối và quản lý thị trường vàng, thay vì phản ứng bị động như trước.

“Tuy nhiên, sàn giao dịch vàng không phải ‘liều thuốc thần’ để hạ nhiệt giá vàng ngay lập tức”, TS Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh với PV VietNamNet.

Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, lạm phát và rủi ro địa chính trị gia tăng, vàng vẫn là kênh trú ẩn hấp dẫn. Do đó, nếu không có cơ chế vận hành chặt chẽ, quản trị rủi ro tốt và lộ trình triển khai phù hợp, sàn vàng thậm chí có thể làm gia tăng giao dịch đầu cơ trong ngắn hạn.

Về dài hạn, nếu được thiết kế bài bản, minh bạch và gắn chặt với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, sàn giao dịch vàng sẽ là bước đi quan trọng trong việc đưa thị trường vàng Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, giảm dần tính đầu cơ và phục vụ tốt hơn cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.