Hà Nội nên có bảo tàng về học thuật nhưng không phải đặt ở 19 Lê Thánh Tông

Đề xuất di dời để chuyển không gian "Đại học Tổng hợp Hà Nội" (nay là Đại học Dược Hà Nội và Khoa Hoá, Trường Đại học Khoa học tự nhiên - ĐHQG Hà Nội) tại 19 Lê Thánh Tông (phường Cửa Nam) thành khu Bảo tàng Đại học Thời đại Hồ Chí Minh của Hà Nội đang tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. 

Là trung tâm giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam và Đông Nam Á, với khuôn viên mang kiến trúc tiêu biểu đầu thế kỷ 20, tòa nhà ở số 19 Lê Thánh Tông hiện đang là nơi Đại học Dược Hà Nội và một số đơn vị thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội hoạt động.

Trao đổi với VietNamNet, KTS Phạm Thanh Tùng, người dành nhiều tâm huyết cho Thủ đô, cho rằng không gian này hội tụ nhiều giá trị cần được cân nhắc kỹ trước khi đưa ra quyết định liên quan.

KTS Tùng nhấn mạnh, Trường Đại học Dược, với bề dày lịch sử hơn 100 năm, là một trong những nơi đào tạo tinh hoa đầu tiên của Đông Dương, đồng thời là một công trình di sản đã được xếp hạng.

Đáng chú ý, ông cho rằng đây là một “bảo tàng sống” và vẫn đang diễn ra các hoạt động đào tạo. “Chính đội ngũ sinh viên và những người làm việc tại đó đang tạo nên giá trị, họ đã và đang tạo ra tinh hoa của ngành y tế”, ông nói.

“Những người nghiên cứu, học tập, giảng dạy ở đây đã thừa hưởng một bầu không khí học thuật tích lũy giá trị qua nhiều thế hệ, trải hàng trăm năm. Đó là nền tảng giáo dục quý báu, mang lại động lực và niềm tự hào để học tập và trưởng thành. Vì vậy, hãy giữ nó là bảo tàng sống, chứ không chỉ để tham quan”, ông Tùng phân tích.

Theo KTS Phạm Thanh Tùng, Hà Nội nên có một bảo tàng về lịch sử giáo dục Việt Nam, nhưng có thể đặt tại vị trí khác. Bảo tàng này sẽ phản ánh lớp lang lịch sử từ các trường đại học đầu tiên, Đại học Y dược đến Đông Dương học xá, rồi Đại học Bách Khoa và các trường đại học lớn. Qua dấu ấn đó, phản ánh thành tựu của giáo dục thời đại Hồ Chí Minh với việc đào tạo ra nhiều nhân tài ở thế hệ mới.

“Không thể thay một không gian tri thức sống bằng trưng bày tĩnh”

Ở góc độ quy hoạch, KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, chủ trương di dời các trường đại học ra khỏi nội đô đã được đặt ra từ quy hoạch năm 1998.

Tuy nhiên, ông khẳng định việc di dời không đồng nghĩa với việc chuyển toàn bộ cơ sở. “Chủ trương là di dời một số bộ phận, đặc biệt là nơi đào tạo và nghiên cứu khoa học cần diện tích lớn”, ông nói.

Theo KTS Nghiêm, nhiều trường vẫn giữ lại cơ sở cũ để làm trụ sở, văn phòng hoặc cơ sở 1 nhằm bảo tồn giá trị truyền thống. Ông cho rằng tòa nhà  19 Lê Thánh Tông nên tiếp tục được duy trì với một số chức năng phù hợp. 

Còn theo GS.TS Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Dược Hà Nội, đại học là một hệ sinh thái vận hành liên tục, không phải là một không gian tĩnh.

Ông cho rằng việc chuyển đổi toàn bộ khuôn viên thành bảo tàng “có thể giữ lại hình thức vật chất nhưng làm gián đoạn dòng chảy học thuật, biến một không gian tri thức sống thành không gian trưng bày tĩnh”.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông cho biết nhiều đại học lớn trên thế giới vẫn giữ cơ sở lịch sử trong trung tâm đô thị, đồng thời mở rộng ra bên ngoài. Các cơ sở cũ vẫn duy trì hoạt động học thuật thay vì chuyển hoàn toàn sang chức năng bảo tàng.

Theo phương án của nhà trường, cơ sở tại 19 Lê Thánh Tông nên tiếp tục phục vụ đào tạo sau đại học, nghiên cứu khoa học và các hoạt động học thuật, trong khi đào tạo bậc đại học sẽ được chuyển về cơ sở mới tại xã Đan Phượng với diện tích hơn 4ha.