Làm gì khi đi nước ngoài nhiều năm về, đất bị xây nhà, giấy tờ bị cho là giả?

Bạn đọc hỏi: Dì tôi mua một thửa đất từ nhiều năm trước, có giấy tờ mua bán đầy đủ. Sau khi ra nước ngoài sinh sống khoảng 8-9 năm, trở về Việt Nam, dì phát hiện mảnh đất đã bị người khác xây nhà ở.

Gia đình trình báo lên UBND xã thì được trả lời rằng giấy tờ mua bán của dì là giả. Trong trường hợp này, dì tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Liên quan vấn đề này, luật sư Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Công ty Luật Nam Sơn LST, cho biết:

Trước hết, khi chính quyền địa phương cho rằng giấy tờ mua bán đất là giả, người có quyền lợi liên quan không nên vội chấp nhận kết luận đó mà cần kiểm chứng lại một cách độc lập.

Cụ thể, gia đình có thể mang toàn bộ hồ sơ, giấy tờ mua bán đất đến hỏi những người có chuyên môn, hoặc nhờ luật sư xem xét để đánh giá tính pháp lý của giấy tờ.

Trường hợp các bên đều xác định giấy tờ là giả, dì bạn có hai hướng xử lý: một là tố cáo người đã làm giả giấy tờ để bán đất, bởi hành vi này có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự; hai là khởi kiện dân sự đối với người đã bán đất, yêu cầu hoàn trả số tiền đã nhận và bồi thường các thiệt hại phát sinh từ giao dịch giả mạo.

Trường hợp chưa đủ cơ sở kết luận giấy tờ là giả hay thật, dì bạn có thể khởi kiện người đang xây dựng, sử dụng nhà ở trên thửa đất.

Khi vụ việc được đưa ra tòa, bên đang xây nhà phải xuất trình giấy tờ chứng minh việc sử dụng đất và xây dựng là hợp pháp. Lúc này, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ thực hiện giám định các giấy tờ liên quan, trong đó có giấy tờ mua bán đất của người khởi kiện, để xác định thật – giả.

Nếu kết quả giám định cho thấy giấy tờ là giả, vụ việc sẽ quay lại hướng xử lý ban đầu. Ngược lại, nếu giấy tờ được xác định là hợp pháp, thì tùy từng tình huống cụ thể, tòa án có thể tuyên trả lại đất, thậm chí trả cả công trình xây dựng trên đất, đồng thời xem xét việc hỗ trợ một phần chi phí xây dựng cho bên đã xây nhà.

Trong trường hợp khác, ít nhất người có giấy tờ hợp pháp cũng có quyền được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.