Năm 2026: Vàng bạc rung lắc mạnh, AI thắp hy vọng tăng trưởng

Ngay trong những tuần đầu năm, thị trường hàng hóa và chứng khoán toàn cầu đã ghi nhận các nhịp dao động mạnh, phản ánh trạng thái nhạy cảm của dòng vốn và kỳ vọng lạm phát.

Tài sản biến động mạnh ngay đầu năm

Năm 2025 khép lại với bức tranh lạm phát hạ nhiệt nhưng không đồng đều giữa các khu vực, chính sách tiền tệ phân hóa và làn sóng tăng giá mạnh của kim loại quý. Bước sang năm 2026, xu hướng biến động tiếp tục gia tăng.

Giá vàng tăng mạnh trong 6 tuần đầu năm, có thời điểm vọt lên gần 5.600 USD/ounce (29/1) trước khi điều chỉnh sâu xuống quanh 4.400 USD/ounce (2/2). Sau nhịp giảm mạnh, kim loại quý này phục hồi trở lại, dao động quanh vùng 4.900–5.100 USD/ounce. Trong nước, giá vàng SJC từng vượt 191 triệu đồng/lượng trước khi hạ nhiệt về quanh 180 triệu đồng/lượng.

Bạc cũng ghi nhận biên độ dao động lớn, từng tăng mạnh lên trên 121 USD/ounce rồi giảm sâu xuống 66 USD/ounce, hiện giao dịch quanh 78 USD/ounce. Bên cạnh vai trò tài sản trú ẩn, bạc còn hưởng lợi từ nhu cầu công nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo và năng lượng sạch. Tuy nhiên, mức biến động cao của nhóm kim loại quý cũng phản ánh tâm lý phòng thủ gia tăng trên thị trường.

Chứng khoán Mỹ chịu áp lực chốt lời sau giai đoạn liên tục lập đỉnh lịch sử nhờ nhóm cổ phiếu công nghệ gắn với AI. Đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ cũng trải qua những phiên bán tháo đầu năm, đẩy lợi suất tăng trong bối cảnh lo ngại lạm phát và áp lực nợ công.

Thị trường tiền số không nằm ngoài xu hướng này. Bitcoin có thời điểm giảm sâu dưới 70.000 USD trong phiên giao dịch đêm 5–6/2, cho thấy mức độ nhạy cảm cao của tài sản rủi ro trước biến động vĩ mô.

Các diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh nợ toàn cầu ở mức kỷ lục, cao hơn trước đại dịch. Riêng nợ công Mỹ đã vượt 38 nghìn tỷ USD. Lượng lớn trái phiếu đáo hạn trong năm 2026 tạo áp lực tái cấp vốn đáng kể, có thể làm gia tăng biến động lãi suất và dòng vốn quốc tế.

Triển vọng tăng trưởng và những lực đỡ mới

Dù biến động gia tăng, kinh tế toàn cầu vẫn có những yếu tố hỗ trợ. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng năm 2026 duy trì quanh mức 3,3%, nhờ điều kiện tài chính thuận lợi hơn và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy năng suất.

Việc ứng dụng AI, tự động hóa và robot trong sản xuất – dịch vụ đang tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới. Các tập đoàn công nghệ lớn như Nvidia, Microsoft và Tesla mở rộng đầu tư vào hạ tầng dữ liệu, chip bán dẫn và robot hình người. Công nghệ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm, qua đó cải thiện biên lợi nhuận và sức cạnh tranh.

Trong lĩnh vực tài chính, các mô hình học máy hỗ trợ quản trị rủi ro và cá nhân hóa dịch vụ. Ở sản xuất, robot thông minh thay thế nhiều công đoạn thủ công, giảm sai sót và tăng tốc độ giao hàng.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi công nghệ cũng đặt ra thách thức về việc làm và khoảng cách kỹ năng. Những nền kinh tế đầu tư mạnh vào giáo dục công nghệ và hạ tầng số được kỳ vọng sẽ hưởng lợi nhiều hơn trong chu kỳ tăng trưởng dựa trên AI.

Rủi ro địa chính trị và phân mảnh thương mại

Ở chiều ngược lại, Liên Hợp quốc dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 ở mức khoảng 2,7%, thấp hơn thời kỳ trước đại dịch, do thương mại suy yếu, nợ công cao và bất ổn địa chính trị kéo dài. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng cho rằng tăng trưởng GDP toàn cầu có thể giảm từ 3,2% năm 2025 xuống 2,9% năm 2026.

Căng thẳng địa chính trị tiếp tục hiện hữu tại nhiều khu vực, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Chính sách tiền tệ duy trì ở mức thắt chặt sau giai đoạn lạm phát cao khiến chi phí vốn còn đắt đỏ, tạo áp lực lên doanh nghiệp và thị trường bất động sản.

Nợ công gia tăng tại các nền kinh tế lớn như Mỹ và Nhật Bản hạn chế dư địa kích thích tài khóa. Tại châu Âu, tăng trưởng yếu của Đức làm suy giảm động lực chung của khu vực. Trong khi đó, quá trình chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, gây sức ép lên ngân sách và khu vực tư nhân.

Gần đây, cạnh tranh Mỹ – Trung có dấu hiệu mở rộng sang lĩnh vực nguyên liệu chiến lược. Việc Trung Quốc siết kiểm soát nguồn cung đất hiếm được cho là đã tạo ra cú sốc nguồn cung mới, làm gia tăng bất định đối với chuỗi sản xuất công nghệ toàn cầu.

Có thể thấy, bức tranh kinh tế thế giới năm 2026 mang tính hai mặt: động lực tăng trưởng mới từ công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, song đi kèm rủi ro từ nợ công, địa chính trị và biến động tài sản tài chính. Trong bối cảnh đó, thị trường được dự báo tiếp tục dao động mạnh, đòi hỏi chính sách điều hành linh hoạt và chiến lược quản trị rủi ro thận trọng từ phía doanh nghiệp và nhà đầu tư.